Các lỗi trên máy tiện CNC: Nguyên nhân + Cách khắc phục

Các lỗi trên máy tiện CNC và cách khắc phục là thông tin mà người vận hành nên nắm được trước khi đứng máy. Nếu bạn đang tìm hiểu thông tin này, đừng bỏ qua bài viết sau để biết cách xử lý với những tình huống không mong muốn có thể xảy ra nhé!

1. Các lỗi gia công tiện mặt trụ ngoài

STT	Lỗi máy tiện CNC	Nguyên nhân	Cách khắc phục
1	Tiện bề mặt chi tiết có phần chưa cắt gọt	Lượng dư không bảo đảm Khoan tâm không đúng (lệch tâm) Phôi gá bị đảo	Kiểm tra lại phôi và so sánh với kích thước trên bản vẽ Vạch dấu và định tâm chính xác Gá chính xác, bảo đảm độ đảo nhỏ nhất
2	Kích thước sai	Đo sai khi cắt thử  Khi điều chỉnh kích thước theo mặt số không khử hết độ rơ của máy Gá cữ không vững chắc  Vị trí của phôi trên mâm cặp thay đổi	Đo chính xác khi cắt thử  Khử hết độ rơ khi sử dụng mặt số Kẹp chặt cữ Lắp cữ chật ở trục chính
3	Dạng côn	Hai mũi tâm bị xê dịch (không trùng nhau) Mũi nhọn ụ sau bị lệch do không lau sạch lỗ côn nòng ụ động và phần côn của mũi nhọn khi lắp.  Dao bị cùn do nhiệt luyện chưa tốt (dao thép gió) và có vết nứt (Dao hợp kim) Không khử độ rơ của bàn trượt ngang  Gá dao không vững chắc  Dao gá thấp hơn so với tâm vật gia công	Điều chỉnh 2 mũi tâm. Lau sạch lỗ côn nòng ụ sau và mũi nhọn trước khi lắp Thay thế dao  Chú ý khử độ rơ Gá và kẹp dao vững chắc  Gá dao đúng với tâm vật gia công.
4	Dạng ô van	Mũi tâm ụ trước bị lệch do lắp ghép (lỗ côn trục chính lau không sạch)	Lau sạch mũi tâm và lỗ côn trục chính. Chỉnh và kiểm tra bằng đồng hồ so sau khi lắp
5		Trục chính bị đảo do ổ đỡ bị mòn hoặc đai ốc điều chỉnh bị long.	Gọi thợ đến kiểm tra và sửa chữa Dùng dao vai để cắt gọt
6	Dạng tang trống	Phôi bị uốn do lực đẩy của dao  Phần băng máy ở giữa bị mòn làm cho dao thấp hơn tâm vật gia công	Giảm chiều sâu cắt và bước tiến khi tiện Cạo sửa lại bằng máy
7	Hình yên ngựa (đường kính phía trước nhỏ)	Dao bị hút vào vật gia công vì gia công trước của dao quá lớn, dao bị cùn hoặc gá không chắc ở ổ dao	Thay hoặc mài lại dao, xiết chặt bu-long giữ dao
8	Hình yên ngựa (Lõm giữa)	Vật gia công đẩy dao, do nòng ụ sau để quá dài hoặc kẹp không chắc	Rút ngắn nòng ụ sau lại và xiết chặt.
9	Độ trơn láng bề mặt gia công kém	Dao mài chất lượng kém Vật liệu gia công không bảo đảm (thép mềm, thép tôi quá cứng,…) Dao gá thấp hơn tâm của máy	Mài và kiểm tra chất lượng của lưỡi cắt  Chọn phôi đúng yêu cầu kỹ thuật  Gá dao đúng tâm của máy

2. Các lỗi thường gặp khi gia công mặt đầu

STT	Lỗi máy tiện CNC	Nguyên nhân	Cách khắc phục
1	Trên mặt đầu chi tiết có chỗ chưa cắt gọt	Lượng dư không đủ  Phôi gá trên mâm cặp bị đảo	Thay phôi khác có lượng dư lớn hơn Gá phôi bảo đảm không bị đảo mặt đầu
2	Vị trí của mặt đầu và mặt bậc không đảm bảo yêu cầu	Điều chỉnh mặt số bàn xe dao không chính xác (không khử hết độ rơ của máy) Ngắt tự động không kịp thời  Dùng cữ dọc trong quá trình gia công nhưng vật gia công bị đẩy theo chiều trục do gá không vững chắc, không có cữ chặn mặt đầu	Chú ý khử độ rơ của máy  Ngắt tự động khi dao còn cách vạch 2 – 3mm, sau đó tiến dao bằng tay để cắt hết lượng dư Gá phôi vững chắc, dùng cữ chặn mặt đầu
3	Mặt đầu không vuông góc với đường tâm vật gia công	Dao bị đẩy do bàn trượt ngang có độ rơ Dao bị đẩy do gá quá dài	Điều chỉnh độ rơ của bàn trượt ngang (điều chỉnh căn trên bàn trượt ngang) Rút ngắn dao lại.

3. Lỗi thường gặp của máy tiện CNC khi tiện rãnh và cắt đứt

STT	Lỗi máy tiện CNC	Nguyên nhân	Cách khắc phục
1	Chiều rộng rãnh sai	Chiều rộng của dao cắt sai  Kiểm tra sai số khi tiện rãnh bằng cách cho dao tiến hai phía hoặc cho dao ăn liên tục	Mài dao lưỡi rộng hoặc thay thế dao có chiều rộng lưỡi cắt nhỏ
2	Chiều sâu rãnh sai	Tính toán vạch số sai	Cắt thử theo vạch dấu, dùng cữ chặn cả hai bên xe dao Kiểm tra cẩn thận chiều sâu cắt bằng dưỡng hoặc thước đo sâu
3		Không khử độ rơ vít bàn trượt ngang	Khử độ rơ
4		Dao tự hút vào chi tiết gia công	Mài lại dao để giảm góc thoát kẹp lại dao
5	Thành bên của rãnh không vuông góc với đường tâm của chi tiết gia công	Dao gá không vuông góc Dao có góc φ1 nhỏ  Điều chỉnh dao theo cữ sai	Kiểm tra lại dao sau khi gá Mài lại dao  Kiểm tra lại dao và cữ
6	Vị trí rãnh sai so với mặt đầu hoặc bậc của chi tiết	Vít – đai ốc bàn trượt ngang có độ rơ lớn  Trục chính bị đảo	Điều chỉnh lại độ rơ giữa vít và đai ốc Gọi thợ cơ điện đến điều chỉnh ổ trục trước.
7	Độ trơn láng kẽm	Dao có chiều rộng lưỡi cắt lớn	Sử dụng dao lưỡi hẹp, mở rộng rãnh cắt, dùng dao có độ cứng vững cao hơn

Ngoài “Các lỗi trên máy tiện CNC“, bạn có thể tham khảo thêm “Tổng quan dao tiện CNC“

4. Lỗi thường gặp trên máy tiện CNC khi gia công khoan doa lỗ

STT	Lỗi máy tiện CNC	Nguyên nhân	Cách khắc phục
1	Kích thước lỗ sai	Mũi doa mài không đúng, góc thoát lớn, lưỡi cắt ở phần côn lắp ghép có độ đảo.  Đường kính ở phần hiệu chỉnh quá lớn	Thay thế bằng mũi doa khác
2	Kích thước đường kính hụt	Mũi doa gá cố định  Mũi doa mòn Kim loại biến dạng đàn hồi khi doa bạc mỏng	Dùng trục gá tự lựa thay thế  mũi doa
3	Có phần chưa gia công	Lượng dư không đủ Lỗ phôi đảo	Tăng lượng dư gia công  Thay bằng trục gá tự lựa
4	Độ trơn láng không đạt yêu cầu	Lượng dư lớn Lưỡi cắt ở phần hiệu chỉnh cùn Chọn dung dịch làm nguội không đúng	Giảm lượng dư Thay mũi doa Chọn dung dịch làm nguội theo sổ tay kỹ thuật.

5. Các lỗi thường gặp khi gia công mặt côn trên máy tiện CNC

STT	Lỗi máy tiện CNC	Nguyên nhân	Cách khắc phục
1	Góc côn đúng nhưng kích thước không đúng	Thực hiện chiều sâu cắt không chính xác	Điều chỉnh thật chính xác chiều sâu cắt khi tiện tinh.
2	Góc côn sai	Quay bàn trượt dọc không chính xác	Điều chỉnh lại góc quay của bàn trượt dọc
3		Bàn trượt dọc bị đẩy trong quá trình cắt gọt.	Siết chặt mũ ốc hõm bàn trượt trên đế
4		Khoảng xê dịch ngang ụ sau không chính xác theo số liệu đã tính toán.	Điều chỉnh lại khoảng xê dịch ngang ụ sau
5		Gá và điều chỉnh thước còn sai.	Điều chỉnh lại thước côn
6		Mài dao không đúng, mũi dao có góc côn sai.	Mài chính xác góc độ của mũi doa và dao
7	Góc côn đúng nhưng sai một kích thước cơ bản	Tiện hụt kích thước chiều dài	Kiểm tra chiều dài của phôi trước khi gia công
8	Đường sinh không thẳng	Dao gá cao hoặc thấp hơn so với mũi tâm	Gá dao chính xác theo mũi tâm

6. Các lỗi trên máy tiện CNC khi gia công mặt ren bằng dao tiện

STT	Lỗi máy tiện CNC	Nguyên nhân	Cách khắc phục
1	Bước ren sai	Điều chỉnh may sai	Điều chỉnh S theo bảng, tính toán và lắp bộ bánh răng thay thế chính xác
2	Ren chưa nhọn	Cắt chưa đủ chiều sâu, sử dụng mặt số chưa chính xác	Điều chỉnh chiều sâu chính xác. Dùng phương pháp cắt thử.
3	Ren không đúng góc độ	Dao mài không đúng  Dao gá không đúng theo tâm vật  Mẻ ren khi cắt ở tốc độ cao	Mài lại dao và kiểm tra bằng dưỡng hay thước đo góc Gá dao theo tâm vật làm. Mài góc mũi dao nhỏ đi 20 – 30 độ.
4	Ren bị đổ	Dao gá không vuông góc so với đường tâm vật làm	Gá dao đúng và kiểm tra bằng dưỡng
5	Vòng ren đầu không nhọn (Ren bị tù), thử calip không vào.	Dao bị đẩy trong quá trình cắt gọt.	Để lượng thừa sau khi cắt ren xong xét lại mặt đầu
6	Ren không trơn láng	Chiều sâu cắt lớn cả hai lưỡi cắt cùng làm việc  Dao cùn	Tăng số lát cắt, giảm chiều sâu trong mỗi lát cắt  Mài lại dao để 1 lưỡi làm việc hoặc gá xiên bàn trượt dọc một góc E/2.
7		Có phoi bám	Giảm tốc độ cắt, bôi trơn.

7. Lỗi thường gặp khi gia công mặt ren bằng taro và bàn bàn ren 

STT	Lỗi máy tiện CNC	Nguyên nhân	Cách khắc phục
1	Ren không đủ chiều cao	Đường kính ngoài của chi tiết vít nhỏ và đường kính lỗ lớn	Kiểm tra cẩn thận kích thước của vít và mũ ốc tiện theo số liệu tra trong sổ tay kỹ thuật.
2	Chiều cao của ren không đều nhau trên một chiều dài đoạn ren	Chi tiết bị côn Mũi taro hoặc bàn ren lệch trong quá trình gia công	Kiểm tra cẩn thận phoi gá hàn ren và taro trên trục gá chuyên dùng  Kiểm tra vị trí của taro và bàn ren trong quá trình làm việc
3	Kích thước trung bình của đường kính ren trong lỗ lớn	Đường kính trung bình của taro hiệu chỉnh quá lớn góc thoát lớn	Thay mũi taro
4	Kích thước đường kính trung bình của ren trong lỗ bị hụt (nhỏ)	Taro bị mòn theo đường kính trung bình	Thay mũi taro
5	Ren không trơn láng	Dụng cụ cắt bị mòn Tốc độ cắt lớn	Thay dụng cụ cắt  Thay đổi tốc độ cắt
6	Ren bị phá hủy (cháy ren)	Bôi trơn không bảo đảm  Dụng cụ cắt bị giữ lại trong quá trình cắt gọt	Bôi trơn tốt. Bôi trơn phần di động của trục gá. Gá taro và bàn ren vào đúng tâm vật gia công.
7	Vòng ren bị cắt đứt, độ trơn láng không đảm bảo khi cắt bằng đầu ren tự bung	Điều chỉnh đầu cắt ren không đúng. Dao lược có độ xê dịch hướng tâm hoặc bị đảo	Kiểm tra lại dụng cụ
8		Dao lược cùn, chế độ cắt không đúng, bôi trơn không tốt	Thay dao, chọn chế độ cắt hợp lý và bôi trơn tốt.

8. Lỗi máy tiện CNC khi gia công mặt định hình 

STT	Lỗi máy tiện CNC	Nguyên nhân	Cách khắc phục
1	Mặt định hình không đúng	Dao định hình có hình dáng lưỡi cắt sai. Góc thoát nhỏ hoặc lớn quá so với yêu cầu. Dao gá cao hoặc thấp hơn tâm của vật làm	Thay cho dao gá dao
2		Khi gia công phối hợp hai chuyển động không đều kiểm tra phần lồi lõm không đúng.	Kiểm tra phần lồi lõm bằng dưỡng chính xác
3		Khi sử dụng đồ gá giữa vít và đai ốc bàn trượt dọc và ngang có độ rơ.	Khử độ rơ
4		Dao và vật gia công bị lỏng trong quá trình cắt	Kẹp chặt dao và vật gia công
5	Độ trơn láng không bảo đảm	Vật làm bị rung động do chiều rộng lưỡi cắt của dao lớn  Chọn chế độ cắt không đúng	Phân chia mặt định hình theo chiều dài và cắt bằng hai bước tiến và tốc độ cắt

Với những thông tin DN Solutions gửi đến trên đây về các lỗi trên máy tiện CNC và cách khắc phục hiệu quả, chúc bạn có những thông tin hữu ích. Hẹn gặp lại trong những bài viết chia sẻ tiếp theo. 

*** Tham khảo: Giáo trình Máy tiện và gia công trên máy tiện của PGS. TS. Nguyễn Viết Tiếp